Budite partneri u očuvanju i klonskoj selekciji lokalnih sorti vinove loze i obavestite nas o vašim vinogradima ili pojedinačnim biljkama vinove loze koje treba sačuvati, razviti i ostaviti budućim generacijama!

Za sve informacije se možete obratiti putem:

– E-mail adrese: office@cevvin.rs

– WEB stranice (Kontakti): www.cevvin.rs/contact/

– telefona u bilo kojoj od sedam kancelarija Centra za viinogradarstvo i vinarstvo

Više informacija možete preuzeti klikom na link Genetički resursi

S obzirom da je Prokupac jako stara sorta, razumljivo je i da se odlikuje visokim stepenom heterogenosti i različitim genotipovima, pa postoji nekoliko sinonima za ovu sortu (Kameničarka – po selu Kamenica u okolini Niša, Rskavac – u Župskom vinogorju, Niševka i dr.). Ovakva raznolikost i bogatstvo daju veliki potencijal po pitanju istraživanja i selekcije najbоljih potencijalnih klonova sorte Prokupac. Međutim, zbog urbanizacije, problema u sektoru vinarstva u prethodnom periodu i promene strukture poljoprivrednih kultura, došlo je do krčenja brojnih starih i nekomercijalnih vinograda sa ovom sortom. Time je izgubljen ogroman genetički potencijal, s obzirom da pre krčenja takvih vinograda nije izvršena njihova inventarizacija i izdvajanje najboljih kandidata za buduću klonsku selekciju. Sa druge strane, klonska selekcija je jako zahtevan oblik oplemenjivanja, pošto je uslovljena međunarodnim  procedurama i protokolima, angažovanjem naučnog i stručnog osoblja i specijalista za ampleografiju, ampelometriju, terroir, ampelotehniku, virusologiju, fitoplazmologiju i dr. Takođe, za uspešno obavljanje klonske selekcije neophodna su velika finansijska sredstva za istraživanja i terenski rad u najnepristupačnijim predelima, pa je put do dobijanja i priznavanja klonova jako dug i nepredvidljiv.

U cilju inventarizacije vinograda i sprovođenja aktivnosti klonske selekcije sorte Prokupac, Centar za vinogradarstvo i vinarstvo je započeo intenzivna terenska i druga istraživanja na području Župskog, Trsteničkog i Potrkanjskog vinogorja. U 2018. godini, fokus istraživanja po pitanju sorte Prokupac je u okviru Župskog vinogorja i to populacije sa starim i heterogenim materijalom. Takav bogat genetički materijal je nađen u starim vinogradima Župskog vinogorja, na potesu sela Lukarevina i Latkovac, pa se ovom prilikom zahvaljujemo proizvođačima grožđa i vina u čijim vinogradima se obavljaju ove aktivnosti na razumevanju neophodnosti očuvanja genetičkih resursa i klonskoe selekcije, kao i na svesrdnoj podršci.

U okviru terenskog rada, Centar pored inventarizacije potencijala Župskog vinogroja i vinograda sa velikim brojem potencijalnih predklonova, radi na individualnoj klonskoj selekciji. U ovim aktivnostima se vrši odabir manjeg broja najboljih biljaka vinove loze (elitnih biljaka) iz populacije, koje su sa dobrim osobinama u skladu sa ciljevima selekcije Centra i koje su bez vidljivih simptoma prisustva virusa i fitoplazmi. Tokom rada se sprovode i određena ampelografska istraživanja.

Kroz klonsku selekciju, Centar za vinogradarstvo i vinarstvo radi na utvrđivanju naslednih osnova izabranih (elitnih) biljaka, odnosno na utvrđivanju da li su varijabilnosti po pitanju rastresitijih grozdova, manje bujnosti biljaka, ranijeg sazrevanja, grožđa boljeg kvaliteta sa boljim aromatskim kompleksom i obojenošču grožđa/šire i dr, zapravo uzrok naslednih mutacija, a ne modifikacija.

S obzirom da postoji problem da viroze i fitoplazmoze utiču na pojavu varijabilnosti unutar sorti, Centar za vinogradatstvo i vinarstvo u okviru aktivnosti tokom klonske selekcije zaražene biljke vinove loze isključuje iz istraživanja. Takođe, u saradnju sa domaćim i stranim fitosanitanim laboratorijama, po prvi put u našoj zemlji se vrši fitosanitarna selekcija Prokupca istovremeno sa genetičkom selekcijom. Pošto su najvažnije proizvodne karakteristike sorti vinove loze prinos i kvalitet, a koje čine: sadržaj šećera i kiselina u širi u punoj zrelosti, odnos pojedinih organskih kiselina, kao i sadržaj aromatskih materija i fenolnih jedinjenja, osim Centra u ovom procesu, određene laboratorijske analize parametara kvaliteta obavljaju pojedine domaće i strane načne ustanove.

Tokom 2018. godine, Centar za vinogradarstvo i vinarstvo je odabrao određeni broj individua Prokupca koje su potencijalno zdrave i imaju dobru proizvodnu i upotrebnu vrednost, što će sledeća laboratorijska fitosanitarna ispitovanja i ispitivanja parametara kvaliteta potvrditi ili opovrgnuti. Na ovaj način nastavljamo sa ovim istraživanjima i analizama, a sve sa ciljem da se autohtone, stare i minorne sorte, koje su nepravedno zaboravljene, očuvaju i da se poboljša njihov kvalitet. U svakom slučaju, Prokupac je blago koje treba sačuvati!

Vinogradarska područja Srbije se prostiru od 42°13ʼ52ʼʼ do 46°11ʼ26ʼʼ severne geografske širine. U skladu sa tim, skoro sva vinogradarska područja se nalaze u pojasu najpovoljnije geografske širine severne Zemljine polulopte (između 34° do 45°), što je od izuzetnog značaja za visok potencijal po pitanju proizvodnje kvalitetnih vina.

Nаdmоrskа visinа је јеdаn оd nајbitniјih tоpоgrаfskih fаktоrа i mоžе imаti vеliki uticај nа kvаlitеt i kаrаktеristikе vinа iz datog vinogradarskog područja, s obzirom da se sa povećavanjem nadmorske visine menja i mikroklima. Istraživanja su pokazala da je distribucija nadmorske visine (uzevši u obzir svih 22 vinogradarska rejona) najfrekventnija između 200 i 300 m, a glavna nadmorska visina je 247,1 m koja je obuhvaćena većinom vinogorja. Podaci ovih istraživanja su od izuzetnog značaja za bolje razumevanje srpskog terroir-a, kao i kvaliteta i karakteristika vina, s obzirom da ovakva dominantna nadmorska visina prouzrokuje specifične klimatske uslove, a pre svega Cool Night Index (CI). Ovaj indeks ima izuzetno povoljne vrednosti u većini vinogradarskih rejona Srbije, a najpovoljnije u okviru vinogorja koja se u najvećem broju slučajeva nalaze na većim nadmorskim visinama u odnosu na vinogradarske rejone.

Pozitivan uticaj temperaturnih razlika između dana i noći je ispitivan u mnogim svetskim vinogradarskim područjima, a pojedini naučnici kao što su Fregoni i Pezzuetto (2000) su utvrdili uticaj niže noćne temperature na povećanje inteziteta boje grožđa, time i na povećanje kvaliteta vina. S obzirom da nešto veća nadmorska visina sa visokim dnevnim temperaturama i nižim noćnim temperaturama vazduha doprinosi povećanju sadržaja organskih materija u grožđu, vinogradarski rejoni Srbije imaju odličan potencijal za proizvodnju kvalitetnih i specifičnih vina.